Çimento Şerbeti (Laitance) Neden Alınmalı?

Epoksi zeminlerde en sık görülen başarısızlık biçimi, kaplamanın betondan bütün hâlinde ayrılmasıdır. Söküldüğünde kaplamanın altında ince, açık renkli ve tozumsu bir tabaka görülür.

Bu tabakanın adı laitance, Türkçesiyle çimento şerbetidir. Kaplama aslında betona yapışmamıştır; betonun üzerinde duran ve betona zayıf bağlanmış bir katmana yapışmıştır. Alt zemin hazırlığının bütünü için epoksi için alt zemin hazırlığı yazısı çerçeveyi verir; bu yazı tek bir katmanla ilgilenir.

Şerbet nasıl oluşur

Taze beton dökülüp yerleştirildikten sonra ağır agrega taneleri aşağı çöker, karışımın hafif bileşenleri ise yukarı çıkar. Bu, betonun doğal davranışıdır.

Yukarı çıkan şey su, ince çimento partikülleri ve mineral tozudur. Su buharlaşınca geriye, yüzeyde ince taneli ve düşük dayanımlı bir tabaka kalır.

Bu tabaka gözle bakıldığında beton gibi görünür; aynı renktedir ve serttir. Ancak dayanımı altındaki betonun dayanımının çok altındadır, çünkü içinde yük taşıyan iri agrega yoktur.

Neden yapışmayı öldürür

Bir kaplamanın betona yapışması, kaplama ile beton arasındaki bağın betonun kendi çekme dayanımından güçlü olmasıyla ölçülür.

Şerbet tabakası araya girdiğinde bu zincir kopar. Epoksi şerbete mükemmel biçimde yapışabilir, ama şerbet betona zayıf bağlıdır; sistem, en zayıf halkanın dayanımıyla sınırlanır.

Sonuç sahada delaminasyon olarak görünür: kaplama yaprak gibi kalkar ve arkasında beyazımsı toz bırakır. Kök neden analizi için epoksi zeminde delaminasyon yazısına bakılabilir.

Zayıf katman yalnız şerbet değildir

Yüzeydeki zayıf tabakanın kaynağı her zaman şerbet değildir; hazırlık kararı açısından hepsi aynı sonucu doğurur.

Beton dökümü sırasında kullanılan kür malzemeleri, kalıp ayırıcılar, sonradan sürülmüş yüzey sertleştiriciler ve mühürleyiciler de yüzeyde bir film bırakır. Bu filmler epoksinin gözeneklere girmesini engeller.

Helikopterle aşırı perdahlanmış zeminlerde ise yüzey neredeyse tamamen kapanır; gözenek kalmaz ve mekanik kenetlenme imkânı ortadan kalkar. Bu, ayrı bir karar konusudur — epoksi mi helikopterli beton mu.

Sahada nasıl anlaşılır

Şerbetin varlığı birkaç basit kontrolle anlaşılır ve bu kontroller uygulama gününden önce yapılmalıdır.

Çizme kontrolü: sert bir metal uçla yüzey çizildiğinde kolayca toz kalkıyor ve iz beyazlaşıyorsa zayıf katman vardır.

Su damlası kontrolü: yüzeye damlatılan su hızla emiliyorsa gözenek açıktır; yüzeyde boncuklanıp bekliyorsa üstte kapatıcı bir film vardır.

Bant kontrolü: güçlü yapışkanlı bir bant yüzeye bastırılıp çekildiğinde bantta gözle görülür toz kalıyorsa yüzey henüz temiz değildir.

Kesin sonuç ise çekme testiyle alınır; hazırlanmış yüzeyden alınan pull-off değeri, hazırlığın yeterli olup olmadığını sayısal olarak gösterir — pull-off yapışma testi.

Yöntem tablosu

Asitleme neden yeterli değil

Küçük işlerde sık başvurulan asitle yıkama, endüstriyel epoksi uygulamalarında güvenilir bir yöntem değildir.

Asit, şerbeti kimyasal olarak çözer ama yerine yeni bir kalıntı bırakır ve bu kalıntının tamamen durulanması sahada zordur. Ayrıca zemin baştan sona ıslanır; ardından uzun bir kuruma beklemesi gerekir.

Daha önemlisi, asitleme yüzey profilini kontrol edilebilir biçimde oluşturmaz. Sonuç, betonun bileşimine ve asidin bekleme süresine göre yerden yere değişir; oysa mekanik yöntemler tekrarlanabilir bir profil verir.

Şerbetin alınması yüzey profiliyle birlikte düşünülür

Şerbeti almak tek başına bir hedef değildir; asıl hedef, altındaki sağlam betonu açıp epoksinin tutunabileceği bir doku bırakmaktır.

Bu dokunun ortak dili ICRI 310.2'dir. Standart, açılmış beton yüzeyini CSP 1'den CSP 9'a uzanan bir profil ölçeğinde tanımlar ve şartnamede hangi profilin istendiği bu ölçekle yazılır.

Kural sadedir: sistem kalınlaştıkça daha derin profil istenir. İnce rulo katlar düşük CSP değerleriyle çalışırken, harç sistemleri belirgin biçimde daha açık bir yüzey ister — CSP yüzey profili.

Yöntem seçimi ve doğrulama

Hangi ekipmanın kullanılacağı, alanın büyüklüğüne, kirlilik tipine ve hedeflenen profile göre belirlenir; iki yöntemin birlikte kullanılması yaygındır.

Ekipman kararının ayrıntısı ayrı bir yazının konusudur — frezeleme mi shot blast mı.

Hazırlık bittikten sonra iş yüzeyin gözle kabul edilmesiyle kapanmaz. Yüzeyin tozdan tamamen arındırılması, gerekiyorsa nemin yeniden ölçülmesi ve astar sarfiyatının kontrol edilmesi bu aşamanın parçasıdır. Astar beklenenden çok emiliyorsa yüzey aşırı açılmış, hiç emilmiyorsa kapalı kalmış olabilir.

Sıkça sorulanlar

Yeni dökülmüş betonda şerbet kesin var mıdır?

Pratikte her zaman bir miktar vardır; kalınlığı karışıma, yerleştirmeye ve perdah biçimine göre değişir. Yeni betonda hazırlık atlanabilecek bir adım değildir.

Şerbet süpürgeyle alınabilir mi?

Alınamaz. Süpürge yalnız gevşek tozu toplar; şerbet yüzeye bağlı bir katmandır ve mekanik olarak kaldırılması gerekir.

Şerbet alınmazsa sorun ne zaman ortaya çıkar?

Genellikle hemen değil. Kaplama başlangıçta sağlam görünür; sorun trafik, ısıl hareket ve temizlik yükü biriktikçe kalkma biçiminde ortaya çıkar.

Astar şerbeti kurtarır mı?

Kurtarmaz. Astar gözeneğe girip yapışmayı güçlendirir ama zayıf bir katmanı güçlendiremez; altında zayıf tabaka varsa sistem yine oradan kopar.

Eski bir zeminde de şerbet olur mu?

Şerbetin kendisi genellikle aşınmış olur, ancak yerini başka zayıf katmanlar alır: yağ emmiş yüzey, eski kaplama kalıntısı ve mühürleyici filmleri aynı sonucu doğurur.

Hazırlıktan sonra ne kadar beklenebilir?

Açılmış yüzey açık bırakıldıkça yeniden tozlanır ve kirlenir. Hazırlık ile astar arasındaki süre kısa tutulmalı, ara dönemde alan trafikten korunmalıdır.

Şerbet alındığını nasıl belgeleyebilirim?

Hazırlanmış yüzeyin fotoğraflanması, CSP profilinin beyanı ve pull-off testi sonuçları birlikte kayda geçirilir; bu üçü teslim dosyasının parçasıdır.

Zemininizin hazırlık ihtiyacını yerinde tespit edelim: epoksi zemin kaplama, iletişim.