Epoksi Zeminde Delaminasyon: Kök Neden Analizi

Epoksi zeminin kalkması, sahada en sık karşılaşılan ve en yanlış teşhis edilen arızadır. Yanlış teşhisin sebebi hep aynıdır: soru "neresi kalktı" diye sorulur, oysa doğru soru "hangi düzlemden ayrıldı" sorusudur.

Delaminasyon, kaplamanın altındaki yüzeyden ayrılmasıdır. Ayrılmanın gerçekleştiği düzlem — beton içi, kaplama ile beton arası, yoksa iki kat arası — kök nedeni neredeyse tek başına söyler. Bu yazı teşhisi bu düzlem üzerinden kurar.

Önemli bir ayrım: içi hava veya sıvı dolu, kubbe şeklinde lokal kabarcıklar farklı bir olaydır. Onların mekanizması buhar basıncı ve ozmozdur ve ayrı bir yazıda ele alınır — epoksi zemin neden kabarır. Burada konu, kaplamanın alan olarak yerinden ayrılmasıdır.

Delaminasyon ile kabarma arasındaki fark

İkisi bazen aynı zeminde birlikte görülür ama teşhis yolları farklıdır.

Kabarcık, kaplamanın altında biriken basınçla oluşur; sınırlıdır, kubbelidir, kesildiğinde altından nem, su veya sabunumsu sıvı gelebilir. Kaynağı çoğunlukla alt zeminden gelen nemdir; önleyici tasarım tarafı buhar bariyeri ve ozmotik kabarcıklanma yazısındadır.

Delaminasyon ise bir basınç olayı değil, bir bağ yetersizliği olayıdır. Kaplama, üzerine gelen kesme ve çekme kuvvetlerini aktaramadığı için ayrılır. Genellikle kenardan, derzden, bir çatlaktan veya bir hasar noktasından başlar ve trafik yönünde yayılır. Parçalar plaka hâlinde kalkar, altında kuru ve düz bir yüzey görülür.

Basit bir ayırt edici: kabarcık şişer, delaminasyon soyulur.

Ayrılma düzlemini okumak

Kalkan bir parça alındığında, ters yüzüne bakmak teşhisin yarısını verir.

Parçanın altında beton varsa ayrılma betonun içinde olmuştur. Yapışma iyidir; zayıf olan betonun kendisidir. Bu, yüzeyi ufalanan, düşük dayanımlı veya üzerinde zayıf bir tabaka bulunan slablarda görülür.

Parçanın altı temiz ve pürüzsüzse ayrılma arayüzdedir. Kaplama betona hiç tutunmamıştır. Sebep yüzey hazırlığı, kirlilik veya nemdir.

Parça yalnızca üst katsa ve altında sağlam bir epoksi katmanı duruyorsa sorun katlar arasındadır; recoat penceresi veya yüzey filmi sorgulanır.

Altında toz gibi gri bir tabaka varsa bu genellikle alınmamış çimento şerbetidir — çimento şerbeti neden alınmalı.

Kök neden 1: yüzey hazırlığı

Arayüz ayrılmalarının büyük çoğunluğu buradan gelir ve teşhiste ilk bakılacak yer burasıdır.

Epoksinin yapışması esas olarak mekaniktir: reçine, yüzeydeki açık gözeneklere girer ve orada sertleşerek kenetlenir. Gözenek açılmamışsa tutunacak yer yoktur. Yalnızca süpürülmüş, silinmiş veya asitle yıkanmış bir beton, hazırlanmış sayılmaz.

İkinci biçim yanlış profildir. ICRI 310.2, açılan yüzey profilini CSP ölçeğiyle tanımlar ve profilin sistem kalınlığıyla eşleşmesi gerekir; kalın bir harç sistemi için hafif zımparalama yetersizdir — CSP yüzey profili.

Üçüncü biçim kirliliktir: yağ, silikon, kür maddesi kalıntısı, eski cila. Bunlar temizlik ürünüyle gitmez; mekanik yüzey açma gerekir — frezeleme mi shot blast mı.

Kök neden 2: nem

Nem, delaminasyonun ikinci büyük kaynağıdır ve iki farklı zamanda etki eder.

Uygulama anında yüzeyde bulunan nem, reçinenin gözeneğe girmesini engeller ve yapışmayı baştan zayıflatır. Uygulamadan sonra alt zeminden gelen sürekli nem ise arayüzde birikerek bağı kimyasal ve fiziksel olarak yorar; zamanla geniş alanlı ayrılmaya döner.

Bu yüzden bir delaminasyon incelemesinde nem ölçümü tercihe bağlı değildir. CM yöntemi ve ASTM F2170 bağıl nem probu, kaynağın alt zemin olup olmadığını gösterir — betonda nem ölçümü. Ölçüm, arızanın olduğu bölgeden ve sağlam bir referans bölgeden birlikte alınır.

Kök neden 3: katlar arası bağ

Ayrılma katlar arasındaysa kök neden zaman ve yüzey filmidir.

Recoat penceresi, alt katın henüz tam reaksiyona girmediği ve üst katla kimyasal bağ kurabildiği aralıktır. Bu pencere kapandıktan sonra uygulanan kat yalnızca yüzeye oturur; bağ kurulmaz. Arıza tipik olarak üst katın şeritler hâlinde soyulmasıdır — recoat penceresi.

İkinci sebep, sertleştiricideki aminlerin nem ve karbondioksitle tepkiyerek yüzeyde bıraktığı mumsu filmdir. Bu film gözle zor görülür ama kat arası yapışmayı bitirir — amine blush.

Kök neden 4: alt zeminin kendi zayıflığı

Bazı durumlarda kaplama kusursuzdur ve sorun tamamen altındadır.

Boşluk çalan bir şap, altı ayrılmış bir tesviye tabakası, düşük yüzey dayanımlı veya donma etkisiyle ufalanmış bir beton, üzerine ne uygulanırsa uygulansın taşıyamaz. Bu durumda parçanın altında beton kalır ve kopma betonun içindedir.

Teşhis kolaydır: tokmakla vurulduğunda boğuk ses veren bölgeler haritalanır. Bu bölgelerin kaplamayla kurtarılması mümkün değildir; kaldırılıp yeniden yapılması gerekir.

Teşhis akışı

Tablodaki son satır kendi başına bir konudur: park eden aracın lastiğinin kaplamayı kavraması — hot tire pickup — otopark ve garajların tipik arızasıdır ve ayrı bir yazıda ele alınır — lastik izinde kalkan epoksi.

Ölçümle doğrulama

Görsel teşhis bir hipotezdir; karar ölçümle verilir.

Yapışma dayanımı, kaplamadan alt zemine kesim yapılıp çekme başlığı yapıştırılarak ölçülür. EN 1542 ve ASTM D4541 bu ölçümün çerçevesini tanımlar. Burada da ölçülen sayıdan çok kırılma biçimi anlamlıdır: beton içinde kopma yapışmanın iyi olduğunu, arayüzde kopma ise yetersizliği doğrudan gösterir — pull-off yapışma testi.

Ölçüm hem hasarlı hem sağlam bölgeden alınır; ikisi arasındaki fark, arızanın yayılıp yayılmayacağını tahmin etmeye yarar.

Onarım kararı: lokal mi, sıfırdan mı

Delaminasyonda en pahalı hata, kök neden bulunmadan yama yapmaktır. Kaynak duruyorsa yama birkaç ay içinde kenarından tekrar kalkar.

Lokal onarım, arıza sınırlı bir alanda ise, çevresindeki kaplama pull-off ile sağlam bulunmuşsa ve kök neden ortadan kaldırılabiliyorsa anlamlıdır. Alan sınırı, tokmak taramasıyla haritalanan boşluklu bölgeye göre genişletilir; sağlam görünen kenar payı da sökülür.

Buna karşılık ayrılma geniş alana yayılmışsa, nem kaynağı sürüyorsa veya beton yüzey dayanımı yetersizse doğru karar sistemi kaldırıp yeniden kurmaktır. Bu kararın ekonomik tarafı yenileme kararı yazısında, önleme tarafı ise uygulama hataları yazısındadır.

Sıkça sorulanlar

Zemin kalktı, malzeme kalitesiz miydi?

Çoğu vakada hayır. Ayrılma düzlemi arayüzdeyse sorun malzemede değil, yüzey hazırlığında veya nemdedir.

Kalkan bölgeyi yamalamak yeterli mi?

Yalnızca kök neden ortadan kalktıysa. Nem kaynağı sürüyorsa veya hazırlık yetersizse yama aynı biçimde tekrar kalkar.

Delaminasyon ile kabarcık nasıl ayırt edilir?

Kabarcık şişkindir ve altında sıvı ya da nemli hava bulunur; delaminasyonda kaplama plaka hâlinde ayrılır ve altı kurudur.

Arıza kaç ay sonra ortaya çıkar?

Sabit bir süre yoktur. Hazırlık kaynaklı ayrılmalar genellikle trafiğin başlamasıyla, nem kaynaklı olanlar mevsim ve sıcaklık değişimiyle belirginleşir.

Sadece koridorlarda kalkması ne anlatır?

Yükün yoğunlaştığı yer orasıdır; zayıf bağ önce en çok zorlanan bölgede görünür hâle gelir. Kök neden yine hazırlıkta veya nemde aranır.

Teşhis için hangi kayıtlar istenmeli?

Nem ölçüm raporu, yüzey hazırlığı ve profil kaydı, ortam koşulu ölçümleri, kat saatleri ve tüketilen malzeme miktarı.

Aynı zeminde birden fazla kök neden olabilir mi?

Sıkça olur. Yetersiz hazırlık ile alt zemin nemi bir aradaysa arıza daha hızlı yayılır; her ikisi de ayrı ayrı çözülmelidir.

Kalkan zemininizin kök nedenini ölçümle belirleyip doğru onarım kararını birlikte verelim: epoksi zemin kaplama, iletişim.